हेडलाईन: जनसेवा सहकारी बँकेकडून १०१ नंतर वसुलीसाठी १ रुपयाचा Google Pay ट्रिक? जामीनदाराचे खाते न कळवता फ्रीज केल्याचा आरोप, RBI नियमांचे उल्लंघन?

सब-हेडलाईन: ICICI बँक फातिमानगरच्या स्टेटमेंटमध्ये १६ जुलै २०२४ रोजी 'UPI/atul.dhotre27@o/UPI/Janaseva' असा १ रुपयाचा व्यवहार; ग्राहक दत्तात्रय काळभोर यांचा आरोप - मला नोटीस न देताच खाते सील केले

हडपसर | प्रतिनिधी | गोदावरी टाइम्स

पुण्यातील जनसेवा सहकारी बँक लि., हडपसर यांनी १०१ चा दाखला मिळाल्यानंतर एका जामीनदाराचे सेव्हिंग खाते सील केले आहे. मात्र, ते खाते शोधण्यासाठी बँकेने अधिकृत वसुली प्रक्रियेऐवजी १ रुपया UPI करून माहिती मिळवल्याचा गंभीर आरोप कर्जदाराच्या कुटुंबीयांनी केला आहे. या प्रकरणामुळे सहकारी बँकांच्या वसुली पद्धतीवर आणि ग्राहकांच्या गोपनीयतेच्या अधिकारावर प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे.

प्रकरण काय आहे? (तथ्यावर आधारित)

गोदावरी टाइम्सकडे उपलब्ध असलेल्या ICICI बँक, फातिमानगर शाखेच्या अधिकृत स्टेटमेंटनुसार -

• व्यवहार तारीख: १६.०७.२०२४
• रिमार्क: UPI/atul.dhotre27@o/UPI/Janaseva / १.०० रुपये
• यानंतर खातेदार दत्तात्रय काळभोर यांचे ICICI बँकेतील बचत खाते फ्रीज करण्यात आले.

ग्राहकाचा आरोप असा आहे की, atul.dhotre27@o हा जनसेवा बँकेचा अधिकृत UPI ID नसून वैयक्तिक UPI ID आहे. या ID वरून १ रुपया पाठवून (Penny Drop) त्यांच्या खात्याचे अस्तित्व आणि बँकेची माहिती तपासण्यात आली आणि त्याच माहितीच्या आधारे थेट खाते फ्रीज केले. खाते फ्रीज करण्यापूर्वी आपल्याला कोणतीही लेखी नोटीस दिली नाही, असा दावा खातेदाराने केला आहे.

RBI नियम काय सांगतात?

१. कलम १०१ नंतरही नोटीस बंधनकारक: महाराष्ट्र सहकारी कायदा नियम १०७ नुसार १०१ चा दाखला मिळाल्यानंतरही जामीनदाराला मागणी नोटीस (Demand Notice) आणि जप्तीपूर्वी ऐकण्याची संधी द्यावी लागते. जप्तीचे पत्र हे संबंधित वसुली अधिकाऱ्याच्या सही-शिक्क्यासह अधिकृतपणे दुसऱ्या बँकेला पाठवावे लागते.

२. UPI Penny Drop चा वापर वैयक्तिक कारणासाठी करता येत नाही: RBI च्या Customer Service Master Direction नुसार ग्राहकाची माहिती गोपनीय ठेवणे बंधनकारक आहे. वैयक्तिक UPI ID वरून दुसऱ्या बँकेच्या ग्राहकाची माहिती काढणे ही अधिकृत वसुली पद्धत नाही.

३. नोटीसशिवाय खाते फ्रीज करता येत नाही: RBI च्या २०१५ च्या परिपत्रकानुसार कोणतेही खाते Lien / Freeze करण्यापूर्वी ग्राहकाला त्याचे कारण लेखी कळवणे बंधनकारक आहे.

यामुळे बँकेवर कोणती कारवाई होऊ शकते?

कायदा तज्ज्ञांच्या मते, जर वैयक्तिक UPI ID वापरून माहिती मिळवली असेल तर हा प्रकार -

• IT Act कलम 66C आणि 72A (गोपनीय माहितीचा गैरवापर)
• BNS कलम 318 (फसवणूक) आणि 316 (विश्वासघात)
• RBI च्या Fair Practice Code चे उल्लंघन

या कक्षेत येऊ शकतो. यासाठी बँकेच्या वसुली अधिकाऱ्यासह जबाबदार अधिकाऱ्यांवर कारवाई होऊ शकते.

गोदावरी टाइम्सची भूमिका

आम्ही या प्रकरणातील सर्व कागदपत्रे तपासली आहेत. हा वृत्तांत हा ग्राहकाने केलेला आरोप आहे. याची सत्यता पडताळण्यासाठी गोदावरी टाइम्सने जनसेवा सहकारी बँक लि., हडपसर प्रशासनाला खालील प्रश्न विचारले आहेत -

१. http://atul.dhotre27@o हा UPI ID बँकेचा अधिकृत वसुली ID आहे का? असल्यास त्याचा अधिकृत आदेश दाखवावा.
२. दत्तात्रय काळभोर यांचे खाते फ्रीज करण्यापूर्वी त्यांना नियम १०७ नुसार नोटीस दिली होती का? त्याची पोच दाखवावी.
३. दुसऱ्या बँकेला खाते फ्रीज करण्यासाठी पाठवलेले अधिकृत Attachment Letter ची प्रत द्यावी.

बँकेचे उत्तर येताच आम्ही ते याच बातमीत प्रसिद्ध करू.

ग्राहकांनी काय करावे?

जर तुमचेही खाते अशाच पद्धतीने नोटीस न देता फ्रीज केले असेल तर -
१. ज्या बँकेत खाते फ्रीज झाले त्या बँकेकडून Freeze चे लेखी कारण मागा.
२. RBI च्या CMS पोर्टल (cms.rbi.org.in) वर तक्रार नोंदवा.
३. जिल्हा उपनिबंधक, सहकारी संस्था, पुणे यांच्याकडे लेखी तक्रार द्या.

(सूचना: या बातमीतील UPI ID आणि व्यवहार हा ग्राहकाने दिलेल्या स्टेटमेंटवर आधारित आहे. यात कोणतीही बदनामी करण्याचा हेतू नाही. बँकेला आपली बाजू मांडण्याचा पूर्ण अधिकार आहे. संपर्क: [email protected])

- गोदावरी टाइम्स | तपास विभाग