हेडलाईन: भारतावर जागतिक बँकेचे कर्ज किती? ३४ अब्ज डॉलर्सच्या आकड्यामागचे सत्य काय?

नवी दिल्ली | १० ऑक्टोबर | गोदावरी टाइम्स

सोशल मीडियावर अनेकदा दावा केला जातो की भारत कर्जाच्या डोंगराखाली आहे. पण प्रत्यक्षात आज भारतावर जागतिक बँकेचे किती कर्ज आहे? जागतिक बँकेच्या अधिकृत आकडेवारीनुसार याचा सविस्तर खुलासा -

आजचे कर्ज - ३४.३५ अब्ज डॉलर

जागतिक बँकेच्या मार्च २०२६ पर्यंतच्या ताज्या रिपोर्टनुसार भारतावर एकूण $34.35 अब्ज डॉलर (सुमारे ₹२.८५ लाख कोटी) थकीत कर्ज आहे.

याचे दोन भाग आहेत:

• IBRD (International Bank for Reconstruction and Development) कर्ज: $21.92 अब्ज डॉलर - हे बाजारभावाने दिलेले कर्ज
• IDA (International Development Association) कर्ज: $12.43 अब्ज डॉलर - हे गरीब देशांसाठी कमी व्याजदराचे सवलतीचे कर्ज

भारत - जागतिक बँकेचा सर्वात मोठा कर्जदार!

IBRD च्या कर्जवाटपात भारत आजही जगात नंबर १ वर आहे.

• भारत: $22.9 अब्ज डॉलर (IBRD)
• इंडोनेशिया: $21.5 अब्ज डॉलर - दुसऱ्या क्रमांकावर
• कोलंबिया: $17.8 अब्ज डॉलर - तिसऱ्या क्रमांकावर

पण याचा अर्थ भारत कंगाल झाला असा नाही. याऊलट कर्ज कमी होत आहे!

कर्ज वाढत नाही, तर कमी होत आहे!

२०२०-२१ मध्ये भारतावरील कर्ज $39.3 अब्ज डॉलर वर गेले होते. ते आता $34.35 अब्ज वर आले आहे. म्हणजे ५ अब्ज डॉलरने घटले आहे. १९६९ पासूनच भारत जागतिक बँकेचा सर्वात मोठा कर्जदार राहिला आहे, पण अर्थव्यवस्था वाढल्याने कर्जाचा बोजा कमी झाला आहे.

$४ ट्रिलियनच्या अर्थव्यवस्थेसमोर हे कर्ज किती?

भारतीय अर्थव्यवस्था आता $४ ट्रिलियन (४ लाख कोटी डॉलर) च्या जवळ आहे. त्यासमोर $34.35 अब्ज डॉलर म्हणजे GDP च्या १% पेक्षाही कमी!

म्हणूनच तज्ञ सांगतात - एवढ्या मोठ्या देशासाठी हे कर्ज धोकादायक नाही, तर विकासासाठी घेतलेले धोरणात्मक कर्ज आहे.

हे कर्ज कशासाठी घेतले?

• पायाभूत सुविधा (रस्ते, रेल्वे, शहरे)
• गरिबी निर्मूलन, डिजिटल इंडिया
• हवामान बदल आणि आरोग्य कार्यक्रम

जून २०२६ मध्येच जागतिक बँकेने पुन्हा $1.5 अब्ज डॉलर चे नवे कर्ज भारताला स्ट्रक्चरल रिफॉर्मसाठी मंजूर केले आहे, आणि राजस्थान हायवे आधुनिकीकरणासाठी $225 मिलियन वेगळे दिले आहेत.

एकूण परदेशी कर्ज किती?

भारताचे एकूण परदेशी कर्ज (जगभरातील सर्व देश आणि संस्थांचे मिळून) मार्च २०२६ अखेर $762.8 अब्ज डॉलर आहे. त्यात जागतिक बँकेचा वाटा फक्त ४.५% आहे.

निष्कर्ष: भारतावर जागतिक बँकेचे $34.35 अब्ज कर्ज आहे, पण ते GDP च्या तुलनेत नगण्य आहे आणि गेल्या ४ वर्षांत ते कमी होत आहे, वाढत नाही.