गोदावरी चॅरिटेबल ट्रस्टचा आर्थिक वर्ष २०२५–२६ चा लेखाजोखा समोर; ₹१२.१६ लाखांच्या देणग्या, विविध सामाजिक कामांवर खर्च

 

गोदावरी टाइम्स | विशेष लेख

लोणी काळभोर, पुणे | गोदावरी टाइम्स विशेष वृत्त

शिक्षण, वैद्यकीय मदत, अन्नदान, रस्ते दुरुस्ती आणि मंडप बांधकामावर खर्चाची नोंद; वर्षअखेर रोख व बँक खात्यांत ₹१.४८ लाख शिल्लक

समाजोपयोगी कामांसाठी देणगी संकलन करणाऱ्या गोदावरी चॅरिटेबल ट्रस्टच्या आर्थिक वर्ष २०२५–२६ च्या आर्थिक विवरणपत्रातून संस्थेच्या उत्पन्नाचा, खर्चाचा आणि वर्षअखेरच्या आर्थिक स्थितीचा तपशील समोर आला आहे. उपलब्ध लेखापरीक्षण कागदपत्रांनुसार, ३१ मार्च २०२६ रोजी संपलेल्या आर्थिक वर्षात ट्रस्टच्या उत्पन्न-खर्च खात्यात ₹१२,१६,००० इतक्या देणग्यांची नोंद आहे. याच वर्षात संस्थेच्या धर्मादाय उद्दिष्टांवरील खर्चाची नोंद ₹११,३७,७६० इतकी आहे.

ट्रस्टच्या आर्थिक विवरणात रस्ते दुरुस्ती व देखभाल, मंडप बांधकाम, शैक्षणिक खर्च, अन्नदान आणि वैद्यकीय सेवांसाठी केलेल्या खर्चाचा समावेश आहे. या नोंदींमुळे संस्थेच्या आर्थिक व्यवहारांचे स्वरूप समजण्यास मदत होते. मात्र, खर्चाची नोंद आणि प्रत्यक्ष लाभार्थ्यांपर्यंत पोहोचलेली मदत यांची स्वतंत्र पडताळणी हा त्यापुढील महत्त्वाचा टप्पा आहे.

संस्थेची ओळख आणि नोंदणी

उपलब्ध कागदपत्रांनुसार, GODAVARI CHARITABLE TRUST या संस्थेचा पत्ता लोणी काळभोर, पुणे – ४१२२०१ असा आहे. सार्वजनिक न्यास नोंदणी क्रमांक F-52581/PUNE नमूद आहे. ट्रस्टच्या आयकर विवरणपत्राच्या पोचपावतीवर PAN AACTG4753E नमूद आहे.

संस्थेच्या सार्वजनिक परिचयात गरीब व गरजू नागरिकांना मदत, शिक्षणासाठी सहाय्य, आरोग्यसेवा आणि शेतकरी सहाय्य अशा सामाजिक उद्दिष्टांचा उल्लेख आहे. तथापि, आर्थिक वर्ष २०२५–२६ च्या उपलब्ध खात्यांमध्ये प्रत्येक उद्दिष्टासाठी स्वतंत्र लाभार्थी संख्या किंवा प्रकल्पनिहाय परिणाम दिलेले नाहीत.

देणग्यांची नोंद ₹१२.१६ लाख

उत्पन्न आणि खर्चाच्या विवरणपत्रानुसार, आर्थिक वर्षात रोख किंवा वस्तुरूप देणग्यांच्या सदराखाली ₹१२,१६,००० इतकी रक्कम नोंदवण्यात आली आहे. उपलब्ध विवरणात या रकमेचे उत्पन्नाच्या बाजूला एकत्रित नोंदवलेले स्वरूप दिसते.

या देणग्या किती व्यक्तींकडून प्राप्त झाल्या, त्यापैकी किती रोख आणि किती डिजिटल माध्यमांतून मिळाल्या, तसेच देणगीदारनिहाय तपशील काय आहे, याची संपूर्ण माहिती या सारांश खात्यात उपलब्ध नाही. त्यामुळे देणगीदारांची संख्या किंवा प्रत्येक देणगीचा स्रोत याबाबत स्वतंत्र निष्कर्ष काढता येत नाही.

धर्मादाय उद्दिष्टांवरील खर्चाचे तपशील

जमा-खर्च खाते आणि उत्पन्न-खर्च खात्यात नोंदवलेल्या खर्चाचे स्वरूप पुढीलप्रमाणे आहे:

खर्चाचा प्रकार	नोंदवलेली रक्कम
मंडप बांधकाम खर्च	₹९,२१,६२२
रस्ते दुरुस्ती व देखभाल	₹६४,१२८
शैक्षणिक खर्च	₹१,२५,७००
अन्नदान	₹१६,३१०
वैद्यकीय सेवा खर्च	₹१०,०००
एकूण धर्मादाय उद्दिष्टांवरील खर्च	₹११,३७,७६०

या खर्चाच्या नोंदींमध्ये मंडप बांधकामाचा खर्च सर्वाधिक आहे. शैक्षणिक खर्च ₹१,२५,७०० इतका असून वैद्यकीय सेवांसाठी ₹१०,००० आणि अन्नदानासाठी ₹१६,३१० खर्च नोंदवण्यात आला आहे.

रस्ते दुरुस्ती व देखभालीसाठी ₹६४,१२८ इतकी रक्कम जमा-खर्च खात्यात दाखवण्यात आली आहे. मात्र, हे काम नेमके कुठे झाले, कोणत्या सार्वजनिक किंवा संस्थात्मक सुविधेसाठी झाले आणि त्याचा लाभ किती नागरिकांना झाला, याची माहिती उपलब्ध विवरणात स्वतंत्रपणे दिलेली नाही.

त्याचप्रमाणे मंडप बांधकामाचे ठिकाण, बांधकामाचे स्वरूप, त्याचा उपयोग आणि त्यातून समाजाला मिळणारा लाभ यांचे तपशील स्वतंत्रपणे उपलब्ध झाल्यास खर्चाचे सामाजिक महत्त्व अधिक स्पष्ट होऊ शकेल.

इतर प्रशासकीय व कार्यालयीन खर्च

उत्पन्न-खर्च खात्यात इतर खर्चांची एकूण नोंद ₹४६,७८३.४६ इतकी आहे. त्यामध्ये छपाई व स्टेशनरी ₹४८०, लेखापरीक्षण शुल्क ₹१२,७०५, बैठक खर्च ₹२,५००, बँक शुल्क ₹५,९६५.४६ आणि कायदेशीर शुल्क ₹२५,१३३ यांचा समावेश आहे.

जमा-खर्च खात्यात इतर खर्चांची एकूण नोंद ₹४५,६२८.४६ इतकी दिसते. त्यामध्ये लेखापरीक्षण शुल्क ₹११,५५० नमूद आहे. या दोन विवरणांतील लेखापरीक्षण शुल्काच्या नोंदीत फरक दिसत असल्याने अंतिम प्रसिद्धीपूर्वी लेखापरीक्षकांकडून किंवा मूळ खात्यांमधून त्याची खात्री करून घेणे उचित ठरेल.

वर्षअखेरची आर्थिक स्थिती

३१ मार्च २०२६ रोजीच्या ताळेबंदात ट्रस्टच्या रोख आणि बँक शिल्लकीचा तपशील पुढीलप्रमाणे आहे:

• रोख शिल्लक: ₹१६,६२७
• श्रद्धा नागरी सहकारी पतसंस्था मर्या. खाते क्रमांक ५४७ मधील बँक शिल्लक: ₹१,३०,५२४
• बँक ऑफ बडोदा खाते क्रमांक ३० मधील शिल्लक: ₹९८४.५४

या सर्वांची एकत्रित रक्कम ₹१,४८,१३५.५४ आहे.

ताळेबंदात ट्रस्ट फंडाची रक्कम ₹१,००,००० नमूद आहे. उत्पन्न-खर्च खात्यात ₹३१,४५६.५४ इतकी चालू वर्षाची शिल्लक दाखवली आहे. मागील वर्षातील ₹६,५२६ तूट वजा केल्यानंतर ताळेबंदात ₹२४,९३०.५४ इतकी निव्वळ शिल्लक नमूद आहे.

येथे महत्त्वाचा फरक असा की, वर्षअखेरची रोख व बँक शिल्लक, उत्पन्न-खर्च खात्यातील शिल्लक आणि ट्रस्ट फंड हे वेगवेगळे लेखाशिर्ष आहेत. त्यांना एकाच प्रकारची रक्कम समजू नये.

जमा-खर्च खात्यातील एकूण व्यवहार

जमा-खर्च खात्यानुसार, वर्षाच्या सुरुवातीला रोख आणि बँक खात्यांमध्ये मिळून ₹१,१५,५२४ इतकी शिल्लक होती. त्यात वर्षभरातील ₹१२,१६,००० देणग्या जमा झाल्याने एकूण जमा ₹१३,३१,५२४ झाली.

या रकमेपैकी ₹११,३७,७६० धर्मादाय उद्दिष्टांवरील खर्चासाठी आणि ₹४५,६२८.४६ इतर खर्चांसाठी दाखवले आहेत. उर्वरित ₹१,४८,१३५.५४ ही वर्षअखेरची रोख व बँक शिल्लक आहे. या आकड्यांची बेरीज जमा-खर्च खात्यातील एकूण रकमेबरोबर जुळते.

आयकर विवरणपत्राची नोंद

उपलब्ध आयकर विवरणपत्राच्या पोचपावतीनुसार, ट्रस्टने आर्थिक वर्ष २०२५–२६ साठी संबंधित निर्धारण वर्ष २०२६–२७ चे ITR-7 विवरणपत्र दाखल केले आहे. पोचपावतीवर दाखल केल्याची तारीख १४ ऑक्टोबर २०२६ असून एकूण उत्पन्न आणि निव्वळ कर देय रक्कम शून्य दर्शवली आहे.

हे विवरणपत्र दाखल केल्याची पोचपावती आहे; ती स्वतःहून प्रत्येक करसवलतीची पात्रता, सर्व अनुपालनांची पूर्तता किंवा संस्थेच्या प्रत्येक व्यवहाराची स्वतंत्र सरकारी मान्यता सिद्ध करत नाही.

उपलब्ध फाइलमध्ये Form 10BD दाखल केल्याची पोचपावतीदेखील आहे. यासोबत Form 10BD आणि 10BE संदर्भातील कलम 234G अंतर्गत ₹२७,२०० विलंब शुल्क भरल्याची चलन पावती आहे. या शुल्काचा संदर्भ आणि त्यासंबंधीचे अनुपालन ट्रस्टने आपल्या करसल्लागाराकडून तपासून घेणे योग्य ठरेल.

संस्थेच्या उद्दिष्टांसाठी पुढील संधी

गोदावरी चॅरिटेबल ट्रस्टच्या खात्यांमध्ये शिक्षण, वैद्यकीय मदत, अन्नदान आणि इतर धर्मादाय खर्चांची नोंद आहे. 

निष्कर्ष

आर्थिक वर्ष २०२५–२६ च्या उपलब्ध विवरणपत्रानुसार, गोदावरी चॅरिटेबल ट्रस्टने ₹१२.१६ लाख देणग्यांची नोंद केली असून ₹११.३७ लाखांहून अधिक रक्कम धर्मादाय उद्दिष्टांवरील खर्चाच्या सदरात दाखवली आहे. शिक्षण, वैद्यकीय मदत, अन्नदान, रस्ते दुरुस्ती आणि मंडप बांधकाम या बाबींवरील नोंदी संस्थेच्या आर्थिक कामकाजाचे महत्त्वाचे चित्र समोर आणतात.