हेडलाईन: ट्रम्पचा टॅरिफ-यू टर्न: भारताला १००% शुल्कातून तात्पुरता दिलासा, रुपया ९४.७१ वर! पण डॉलरचे टेंशन संपले का? सविस्तर विश्लेषण

 

गोदावरी टाइम्स - स्पेशल रिपोर्ट | इकॉनॉमी

मुंबई | १८ ऑक्टोबर | गोदावरी टाइम्स

अमेरिकेने रशियन तेल खरेदीवरून भारतावर लादू पाहिलेले १००% टॅरिफ अखेर ट्रम्प यांनी स्थगित (Waiver) केले आहे. याचा थेट परिणाम चलन बाजारावर दिसला आहे. पण याचा अर्थ रुपया आता मजबूत होणार आणि डॉलर घसरणार असा आहे का? चला, सविस्तर समजून घेऊया.

१. सध्या काय घडले? रुपया सुधारला का?

होय, रुपया सुधारला आहे, पण फक्त टॅरिफमुळे नाही, तर RBI च्या धडाकेबाज कारवाईमुळे.

• गेल्या आठवड्यात रुपयाने ७ महिन्यातील सर्वात मोठी उसळी घेतली आहे. १.९% ने वधारून रुपया शुक्रवारी ९४.७१ प्रति डॉलर वर बंद झाला, जो १० ऑक्टोबरला ९६.७३ होता.
• गेल्या ५ दिवसात रुपया १.८% वधारला असून, यंदाची घसरण ५.५% पर्यंत मर्यादित राहिली आहे. DBS बँकेच्या अर्थतज्ज्ञ राधिका राव यांच्या मते, हे RBI च्या हस्तक्षेपामुळेच शक्य झाले.
• RBI ने थेट डॉलर विक्री, फॉरवर्ड मार्केटमध्ये हस्तक्षेप, आणि सट्टेबाजी रोखण्यासाठी कडक नियम लावले आहेत. तेल कंपन्यांसाठी खास डॉलर खरेदी चॅनेल सुरु केला आहे. dd50

म्हणजेच, रुपयाची सध्याची मजबुती टॅरिफ वेव्हरपेक्षा RBI च्या ‘संरक्षण भिंती’मुळे जास्त आहे.

२. टॅरिफ वेव्हरचा डॉलर-रुपयावर खरा परिणाम काय?

तज्ज्ञांच्या मते हा परिणाम भावनिक (Sentimental) जास्त, प्रत्यक्ष (Direct) कमी असणार आहे.

रुपयासाठी सकारात्मक मुद्दे:

• निर्यातदारांना दिलासा: १००% शुल्क लागले असते तर भारताचा ८७ अब्ज डॉलरचा निर्यातीवर थेट फटका बसला असता. आता तो धोका ६० दिवसांसाठी टळला आहे, त्यामुळे FPI गुंतवणूकदारांचा विश्वास परत येईल.
• रुबल-रुपया व्यवहार: तज्ज्ञ रामचंद्रन यांच्या मते, "जर भारत आणि रशिया रशियन तेलासाठी रुबल-रुपया विनिमय कायम ठेवू शकले, तर डॉलरची मागणी कमी होऊन रुपयाला बळ मिळेल."
• आयात बिल कमी होण्याची शक्यता: वेव्हर टिकला तर रशियन तेलाच्या जहाजांची उपलब्धता वाढेल, फ्रेट खर्च आणि पेमेंट अडचणी कमी होतील. यामुळे तेल खरेदी स्वस्त होऊ शकते. ba57

पण रुपया का जास्त मजबूत होणार नाही? - CareEdge च्या मुख्य अर्थतज्ज्ञ रजनी सिन्हा यांचा इशारा:

"टॅरिफ वेव्हरमुळे बाजाराची भावना सुधारेल, पण रुपयाला थेट मोठा आधार मिळणार नाही." ba57

कारण -
१. रशियन तेल आता स्वस्त राहिले नाही. ब्रेंट $१२० असताना रशियन तेल $११७ वर आहे. म्हणजे डिस्काउंट जवळजवळ संपला आहे.
२. भारताचे एकूण तेल आयात बिल आधीच वाढले आहे - सप्टेंबरमध्ये ३१.६% वाढून $१५.४ अब्ज झाले आहे.
३. हा वेव्हर तात्पुरता आहे. आदेशात स्पष्ट लिहिले आहे - "राष्ट्राध्यक्ष किंवा परराष्ट्र मंत्र्यांना वाटेल तेव्हा पुन्हा शुल्क लागू करू शकतात." म्हणजे ६० दिवसांनंतर टांगती तलवार कायम आहे.

३. डॉलरवर परिणाम काय होईल?

• डॉलर इंडेक्स जागतिक स्तरावर मजबूतच आहे, कारण अमेरिकेत व्याजदर अजूनही जास्त आहेत आणि तेल $१०५-$११६ च्या आसपास आहे.
• भारताने रशियन तेलावरील अवलंबित्व कमी करून अमेरिकेकडून तेल घेणे वाढवले आहे (जुलैमध्ये २.७ दशलक्ष बॅरलवरून आता १.८ दशलक्ष बॅरल प्रतिदिन). यामुळे अमेरिकेला डॉलरमध्ये पेमेंट जास्त मिळणार, म्हणजे डॉलरला बळ मिळेल.
• MUFG रिसर्चचा अंदाज: भारत-अमेरिका टॅरिफ ५०% वरून १८% वर आल्यास USD/INR अल्पकाळासाठी खाली येऊन ८९.५०-९०.०० पर्यंत जाऊ शकतो, पण मध्यम-मुदतीत पुन्हा ९३-९४ च्या वर जाईल. 2617

गोदावरी टाइम्सचा अंतिम निष्कर्ष:

रुपया सुधरेल का? - होय, पण हळूहळू. RBI च्या पाठिंब्याने तो ९४-९५ च्या आसपास स्थिर राहील. टॅरिफ वेव्हरने ९७-९८ पर्यंत घसरण्याचा धोका टळला आहे.

डॉलर कमजोर होईल का? - नाही. जोपर्यंत भारत-अमेरिका कायमस्वरूपी व्यापार करार होत नाही आणि तेल $१०० च्या खाली येत नाही, तोपर्यंत डॉलरचा दबाव कायम राहील.

सामान्य माणसासाठी याचा अर्थ: पेट्रोल-डिझेलचे दर लगेच कमी होणार नाहीत, पण वाढण्याची भीती कमी झाली आहे. शेअर बाजार आणि निर्यातदारांसाठी हा सर्वात मोठा दिलासा आहे.